म. मुस्लिम कबीर, लातूर
-----------------------------------------
कर्बला घटनेचा संदेश
----------------------------------------
( मोहरम निमित्त विशेष )
कर्बला ही इस्लामच्या इतिहासातील एक महान, अद्वितीय आणि प्रेरणादायी घटना आहे. तिने सत्य आणि असत्य, न्याय आणि अन्याय, प्रामाणिकपणा आणि अत्याचार यांच्यामध्ये एक स्पष्ट सीमा रेखाटली. ही केवळ एक लढाई किंवा ऐतिहासिक शोकांतिका नसून मानवता, स्वातंत्र्य, न्याय, धैर्य आणि त्यागाचा असा संदेश आहे जो जगाच्या अंतापर्यंत मानवजातीला सत्याच्या मार्गावर चालण्याची प्रेरणा देत राहील.
हिजरी सन ६१ म्हणजे 1387 वर्षा पूर्वी इराक देशातील कर्बलाच्या मैदानात प्रेषित मुहम्मद (स.) यांचे नातू हजरत इमाम हुसेन (र.अ.) यांनी आपल्या परिवारासह आणि निष्ठावंत अश्या केवळ एकूण 72सहकाऱ्यांसह इस्लामच्या मूलभूत मूल्यांच्या रक्षणासाठी महान बलिदान दिले. त्यांनी अत्याचार, जुलूम आणि अन्यायासमोर शरणागती पत्करण्याऐवजी शहादत स्वीकारली आणि जगाला दाखवून दिले की सत्यासाठी जीव दिला जाऊ शकतो, पण तत्त्वांशी तडजोड केली जाऊ शकत नाही.
सत्यासाठी ठाम उभे राहण्याचा धडा -
कर्बलाचा सर्वात मोठा संदेश म्हणजे सत्य आणि न्यायासाठी प्रत्येक परिस्थितीत ठाम राहणे. इमाम हुसेन (र.अ.) यांनी स्पष्ट केले होते की त्यांचा उद्देश सत्ता मिळविणे नसून समाजसुधारणा आणि इस्लामी मूल्यांचे संरक्षण करणे हा आहे. जेव्हा अन्यायाला सत्तेचे संरक्षण मिळू लागले, तेव्हा त्यांनी मौन बाळगण्या ऐवजी सत्याचा झेंडा उंचावला.
अन्यायाविरुद्ध आवाज उठविण्याची प्रेरणा-
कर्बला आपल्याला शिकवते की अत्याचारासमोर शांत राहणे ही देखील एक प्रकारची कमजोरी आहे. इमाम हुसेन (र.अ.) यांनी दाखवून दिले की संख्या कमी असली तरी सत्याचा मार्ग सोडू नये. कर्बलाचा संदेश असा आहे की अन्याय कितीही शक्तिशाली असला तरी शेवटी पराभव त्याचाच होतो.
संयम आणि चिकाटीचे अद्वितीय उदाहरण-
कर्बलाच्या रणांगणात इमाम हुसेन (र.अ.) आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी उपासमार, तहान आणि असंख्य संकटांचा सामना केला; परंतु त्यांनी सत्याचा मार्ग सोडला नाही. स्त्रिया आणि लहान मुलेसुद्धा धैर्य आणि संयमाचे प्रतीक बनली. ही घटना संकटांच्या काळातही दृढ राहण्याची शिकवण देते.
त्यागाचा सर्वोच्च आदर्श-
कर्बला म्हणजे त्यागाची पराकाष्ठा होय. इमाम हुसेन (र.अ.) यांनी आपल्या कुटुंबीयांचा, अजाण आणि तरुण पुत्रांचा, पुतण्यांचा आणि सहकाऱ्यांचा अल्लाहच्या प्रसन्नतेसाठी आणि धर्माच्या रक्षणासाठी त्याग केला. हा त्याग आपल्याला सांगतो की मोठ्या ध्येयांच्या पूर्ततेसाठी बलिदान अपरिहार्य असते.
न्याय आणि प्रामाणिकतेचे महत्त्व-
इमाम हुसेन (र.अ.) यांचा संघर्ष न्यायाच्या स्थापनेसाठी होता. आजच्या काळातही भ्रष्टाचार, अन्याय, शोषण आणि असमानतेविरुद्ध लढणे हे कर्बलाच्या संदेशाचा एक भाग आहे. प्रत्येकाने आपल्या कार्यक्षेत्रात प्रामाणिकपणा, न्याय आणि सत्यवचन यांचा प्रसार करावा.
कर्बलाची ही घटना कोणत्याही एका धर्म पंथाची किंवा समूहाची मालमत्ता नाही; ती संपूर्ण मानवतेचा समान वारसा आहे. जसे इमाम हुसेन (र.अ.) सर्व मुस्लिमांसाठी आदरणीय आहेत, तसेच इतर धर्मीयांच्या मनातही त्यांच्याविषयी अपार आदर आहे. त्यांचे बलिदान मानवतेला ऐक्य, प्रेम, बंधुता आणि परस्पर सन्मान यांचा संदेश देते.
हिंदू विचारवंतांच्या नजरेत इमाम हुसेन(रजी)-
इमाम हुसेन (र.अ.) यांचे महान बलिदान केवळ मुस्लिमांसाठीच नव्हे तर संपूर्ण मानवजातीसाठी प्रेरणादायी आहे. म्हणूनच विविध धर्मांतील विचारवंत, साहित्यिक आणि नेत्यांनीही त्यांना आदरांजली वाहिली आहे.
महात्मा गांधी यांनी म्हटले होते की, "मी इमाम हुसेन (रजी)यांच्याकडून शिकलो की "जर उद्दिष्ट सत्य आणि न्यायाचे असेल तर साधनसंपत्ती कमी असूनही यश मिळविता येते." भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात गांधीजींनी कर्बलाच्या त्यागाला प्रेरणेचे स्रोत मानले.
थोर विचारवंत आणि राष्ट्र कवी रवींद्रनाथ टागोर यांच्या मते, "न्याय जिवंत ठेवण्यासाठी अन्यायाविरुद्ध दिलेले बलिदान हीच खरी महानता आहे आणि कर्बला त्या महानतेचे अमर उदाहरण आहे."
आपल्या देशाचे पहिले पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी कर्बलाला मानवी स्वातंत्र्य आणि अन्यायाविरुद्धच्या संघर्षाचे प्रतीक म्हटले आहे आणि इमाम हुसेन यांच्या बलिदानाला जागतिक इतिहासातील एक उज्ज्वल अध्याय मानले आहे.
कादंबरीकार मुन्शी प्रेमचंद यांनी लिहिले की, "इमाम हुसेन यांनी मानवतेला शिकवले की सत्य आणि न्यायाच्या रक्षणासाठी कोणतेही बलिदान मोठे नसते."
अनेक हिंदू कवी, साहित्यिक आणि विचारवंतांनी आपल्या कविता, मराठी-हिंदी रचना आणि लेखांमधून इमाम हुसेन यांच्या व्यक्तिमत्त्वाला आदरांजली वाहिली आहे. त्यांच्या दृष्टीने कर्बला ही केवळ धार्मिक घटना नसून मानवी स्वाभिमान, स्वातंत्र्य, न्याय आणि सत्यनिष्ठेची अमर गाथा आहे.
ही बाब विशेष लक्षात घेण्यासारखी आहे की इमाम हुसेन यांचे व्यक्तिमत्त्व आणि कर्बलाचा संदेश धार्मिक सीमांच्या पलीकडे जाऊन संपूर्ण मानवजातीच्या हृदयात स्थान मिळवतो. हिंदू, मुस्लिम, शीख, ख्रिस्ती आणि इतर सर्व धर्मांचे अनुयायी कर्बलाकडे अत्याचाराविरुद्धच्या संघर्षाचे आणि सत्याच्या विजयाचे प्रतीक म्हणून पाहतात.
आधुनिक काळातील कर्बलाचा संदेश-
आज जग अन्याय, द्वेष, लोभ, भ्रष्टाचार आणि नैतिक अधःपतनासारख्या समस्यांनी ग्रासलेले आहे. अशा परिस्थितीत कर्बलाचा संदेश अधिकच महत्त्वाचा ठरतो. जर आपण इमाम हुसेन (र.अ.) यांच्या जीवनातील संयम, त्याग, न्यायप्रियता आणि सत्यनिष्ठा आपल्या जीवनात उतरविली तर समाजात शांतता, प्रेम आणि न्यायाची स्थापना होऊ शकते.
कर्बला आपल्याला शिकवते की सत्य नेहमी जिवंत राहते आणि असत्याचा शेवटी नाश होतो. इमाम हुसेन (र.अ.) यांची शहादत मानवतेसाठी एक शाश्वत संदेश आहे की सन्मानाचे जीवन हे तत्त्वांवर ठाम राहण्यात आहे, अत्याचारासमोर झुकण्यात नाही. कर्बला आपल्याला धैर्य, चिकाटी, त्याग, न्याय आणि सत्यनिष्ठेचा मार्ग दाखवते. म्हणूनच हा संदेश प्रत्येक युगात जिवंत ठेवणे आवश्यक आहे.
"कर्बला आपल्याला शिकवते की संख्या नव्हे तर चारित्र्याची ताकद निर्णायक असते; आणि सत्याच्या मार्गावर चालणारे कधीही पराभूत होत नाहीत."
-------------------------------------
कबीर वाणी
म. मुस्लिम कबीर, लातूर
8208435414
-------------------------------------
