शिर्डी नगरपरिषद प्रशासनावर प्रश्नचिन्ह !बिर्याणीत गुटख्याचे पाकीट सापडले म्हणून हॉटेल सील; मग डोस्यात झुरळ सापडले तरी कारवाई का नाही ? एकाच दरबारात दोन न्याय का ? स्वच्छतेच्या नियमांना वेगवेगळे मापदंड आहेत का ?
▪️
फोटो, व्हिडिओ आणि बिलाचे पुरावे असूनही प्रशासनाची शांतता; आता IAS तुकाराम मुंढे यांच्याकडे तक्रार !
(स्पेशल रिपोर्ट प्रशांत बाफना विभागीय संपादक)
भाग 3
साईंच्या पावन शिर्डीमध्ये “सबका मालिक एक” आणि सर्वधर्मसमभावाचा संदेश जगभर पोहोचला आहे. त्यामुळे देशाच्या कानाकोपऱ्यातून तसेच विदेशातून लाखो भाविक श्रद्धेने शिर्डीत येतात. भाविकांच्या श्रद्धेइतकीच या शहराची स्वच्छता, अन्नाची गुणवत्ता आणि सुरक्षितता हीदेखील महत्त्वाची जबाबदारी आहे.
मात्र, शिर्डीमध्ये घडणाऱ्या काही घटना पाहिल्या तर “साईंच्या नगरीत सर्वकाही आलबेल आहे” असा समज करून घेणे धोकादायक ठरेल.
भाविकांची गर्दी, वाढता पर्यटन व्यवसाय आणि त्यातून उभ्या राहिलेल्या विविध खाद्य व्यवसायांमध्ये प्रशासनाचे नियंत्रण कितपत प्रभावी आहे, हा प्रश्न आता पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे.
▪️गुटख्याचे पाकीट बिर्याणीत; प्रशासनाची तत्काळ कारवाई !▪️
अलीकडेच शिर्डीतील एका बिर्याणी हॉटेलमध्ये ग्राहकाला देण्यात आलेल्या बिर्याणीत गुटख्याचे पाकीट आढळल्याचा प्रकार समोर आला. या घटनेनंतर मोठी खळबळ उडाली. प्रसारमाध्यमांमध्येही या प्रकरणाची चर्चा झाली.
या घटनेची दखल घेत शिर्डी नगरपरिषद प्रशासनाने संबंधित हॉटेलवर कारवाई करून ते सील केल्याची माहिती समोर आली.
ही कारवाई योग्य असेल तर त्याचे स्वागतच केले पाहिजे. कारण नागरिकांच्या आरोग्याशी आणि अन्नाच्या गुणवत्तेशी तडजोड होता कामा नये.
पण खरी परीक्षा इथून पुढे सुरू होते!
डोस्यात चक्क झुरळ सापडल्याचा आरोप; मग कारवाई कुठे ?
शनिवारी शिर्डीतील चिन्ना राव यांच्या एका प्रसिद्ध दक्षिण भारतीय हॉटेलमध्ये एका स्थानिक ग्राहकाने मसाला डोसा मागवला असता त्यामध्ये झुरळ आढळल्याचा दावा केला आहे.
या घटनेचे फोटो, व्हिडिओ आणि हॉटेलचे बिल उपलब्ध असल्याचे संबंधित ग्राहकाचे म्हणणे आहे.
जर हे पुरावे खरे असतील आणि अन्नपदार्थात प्रत्यक्षात झुरळ आढळले असेल, तर हा प्रकार केवळ एका ग्राहकाचा प्रश्न राहत नाही.
▪️तो थेट प्रश्न आहे—
शिर्डीतील अन्नसुरक्षेचा !▪️
▪️हॉटेलच्या स्वच्छतेचा !▪️
नगरपरिषद प्रशासनाच्या तपासणी यंत्रणेचा!
आणि हजारो भाविकांच्या आरोग्याचा!
एकाच शहरात दोन वेगवेगळे मापदंड का?
इथेच सर्वात गंभीर प्रश्न उपस्थित होतो.
एका हॉटेलच्या खाद्यपदार्थात गुटख्याचे पाकीट सापडल्याची घटना समोर आल्यानंतर प्रशासनाने तत्काळ कारवाई केली.
मात्र दुसऱ्या हॉटेलमध्ये ग्राहकाच्या डोस्यात झुरळ आढळल्याचे फोटो, व्हिडिओ आणि बिलासारखे पुरावे असल्याचा दावा केला जात असताना प्रशासनाकडून तातडीची कारवाई का दिसून येत नाही ?
हा भेदभावाचा आरोप करण्यासाठी नव्हे, तर समान कायदा आणि समान निकष लागू होण्यासाठी विचारला जाणारा प्रश्न आहे.
जर एका प्रकरणात ग्राहकांच्या आरोग्याच्या दृष्टीने कारवाई आवश्यक असेल, तर दुसऱ्या प्रकरणातही निष्पक्ष चौकशी होणे गरजेचे नाही का ?
▪️“हॉटेल मोठे की नियम मोठे ?”▪️
हा प्रश्न आता शिर्डीकर आणि भाविक विचारत आहेत.
हॉटेल किती प्रसिद्ध आहे, मालक कोण आहे, त्याची ओळख किती मोठी आहे, त्याचा व्यवसाय किती जुना आहे किंवा त्याच्याकडे किती ग्राहक येतात—यापेक्षा महत्त्वाचे म्हणजे अन्न सुरक्षा नियम सर्वांसाठी समान आहेत का ?
कारण अन्नामध्ये परकीय वस्तू किंवा कीटक आढळण्याचा आरोप झाल्यानंतर प्रशासनाने किमान प्राथमिक तपासणी करणे अपेक्षित आहे.
नियम सामान्य नागरिकासाठी वेगळे आणि प्रसिद्ध व्यावसायिकांसाठी वेगळे असतील, तर हा प्रश्न अधिक गंभीर होतो.
▪️आणखी एक गंभीर मुद्दा : “व्हेज” हॉटेलमध्ये अंडा डोसा ?▪️
याच प्रकरणात आणखी एक मुद्दा समोर आला आहे.
संबंधित हॉटेलमध्ये “SP डोसा” या नावाने अंड्याचा डोसा दिला जात असल्याचा दावा समोर आला आहे.
जर एखाद्या ग्राहकाला हॉटेल शाकाहारी असल्याचा समज निर्माण करत असेल आणि त्याच ठिकाणी अंड्यापासून तयार केलेला पदार्थ दिला जात असेल, तर ग्राहकांना त्याची स्पष्ट माहिती देणे आणि पदार्थाचे योग्य वर्णन करणे अत्यंत आवश्यक आहे.
कारण ग्राहकाने नेमके काय मागवले आणि त्याला प्रत्यक्षात काय दिले गेले, यामध्ये पारदर्शकता असणे गरजेचे आहे.
▪️“SP डोसा” नावामागे अंडा लपविण्याची गरजच काय ?▪️
ग्राहकाला पदार्थामध्ये अंडे आहे, हे स्पष्टपणे सांगितले जाते का ?
हा प्रश्नही संबंधित प्रशासनाने तपासायला हवा.
: नियम फक्त कागदावर आहेत का ?▪️
शिर्डी हे आंतरराष्ट्रीय तीर्थक्षेत्र आहे.
दररोज हजारो भाविक हॉटेल्स, खानावळी, नाश्त्याची दुकाने आणि विविध खाद्यपदार्थांच्या स्टॉलवर भोजन करतात.
त्यामुळे शहरातील प्रत्येक खाद्य व्यवसायाची स्वच्छता, अन्नसुरक्षा, कच्च्या मालाची गुणवत्ता, स्वयंपाकघराची स्थिती आणि ग्राहकांच्या आरोग्याची काळजी यावर संबंधित यंत्रणेने नियमित लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.
फक्त एखादी घटना प्रसारमाध्यमांमध्ये आली म्हणून कारवाई आणि बाकी वेळेस दुर्लक्ष—अशी यंत्रणा असेल तर त्याचा फटका शेवटी सामान्य ग्राहक आणि भाविकांनाच बसणार.
▪️पुरावे असतील तर चौकशी करा; दोष नसेल तर हॉटेललाही न्याय द्या !▪️
या प्रकरणात एक गोष्ट स्पष्ट सांगणे आवश्यक आहे.
कोणत्याही व्यावसायिकाला लक्ष्य करण्याच्या भूमिकेत नाही.
परंतु ग्राहकाने जर फोटो, व्हिडिओ आणि बिलासह तक्रार केली असेल, तर प्रशासनाने त्याकडे दुर्लक्ष करण्याऐवजी निष्पक्ष चौकशी करावी.
चौकशीत आरोप खरे ठरले तर कायद्यानुसार कठोर कारवाई झाली पाहिजे.
आणि आरोप चुकीचे ठरले तर संबंधित हॉटेललाही आपली बाजू मांडण्याची आणि निर्दोषत्व सिद्ध करण्याची पूर्ण संधी मिळाली पाहिजे.
मुद्दा व्यक्तीचा नाही; मुद्दा नियमांचा आहे.
मुद्दा हॉटेलचा नाही; मुद्दा हजारो ग्राहकांच्या आरोग्याचा आहे.
▪️IAS तुकाराम मुंढे यांच्याकडे तक्रार; आता प्रशासन काय भूमिका घेणार ?▪️
संबंधित ग्राहकाने या प्रकरणाची तक्रार अन्न व औषध प्रशासनाकडे (FDA) केल्याचे सांगितले आहे. तसेच या प्रकरणाचा पाठपुरावा करण्यात येत असल्याचेही समोर आले आहे.
त्यामुळे आता सर्वांचे लक्ष लागले आहे ते अन्न व औषध प्रशासन आणि शिर्डी नगरपरिषद प्रशासनाच्या पुढील कारवाईकडे.
संबंधित हॉटेलची तपासणी होणार का ?
अन्नाचे नमुने घेतले जाणार का ?
स्वयंपाकघराची स्वच्छता तपासली जाणार का ?
हॉटेलकडे आवश्यक परवाने आणि अन्नसुरक्षा नियमांचे पालन आहे का, हे तपासले जाणार का ?
▪️आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे—▪️
बिर्याणीत गुटख्याचे पाकीट सापडल्यावर ज्या पद्धतीने कारवाई झाली, त्याच निकषाने डोस्यातील झुरळाच्या तक्रारीचीही चौकशी होणार का ?
▪️साईंच्या दरबारात न्याय एकच असायला हवा !▪️
शिर्डीकरांना आणि देशभरातून येणाऱ्या भाविकांना एकच अपेक्षा आहे—
कायदा सर्वांसाठी समान असावा!
हॉटेल छोटं असो किंवा मोठं, प्रसिद्ध असो किंवा नवखं, स्थानिक असो किंवा बाहेरचा व्यावसायिक असो—
अन्नसुरक्षेच्या नियमांमध्ये कोणतीही तडजोड नको !
एका प्रकरणात प्रशासन तत्पर असेल तर दुसऱ्या प्रकरणातही तितकीच तत्परता दिसली पाहिजे.
एकाच शहरात दोन वेगवेगळे न्यायाचे मापदंड असू नयेत.
कारण हा प्रश्न केवळ एका डोस्यात झुरळ निघाल्याचा नाही.
हा प्रश्न आहे—
▪️शिर्डीत येणाऱ्या प्रत्येक भाविकाला सुरक्षित आणि स्वच्छ अन्न मिळणार की नाही ?
आता शिर्डी नगरपरिषद प्रशासन या प्रकरणाची निष्पक्ष चौकशी करून कायदेशीर कारवाई करणार का ?
की पुन्हा एकदा प्रसारमाध्यमांमध्ये बातमी येईपर्यंत प्रशासन शांत बसणार ?
हे पाहणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहे !
▪️ थेट सवाल
बिर्याणीत गुटख्याचे पाकीट आढळले म्हणून हॉटेल सील होऊ शकते, तर ग्राहकाच्या डोस्यात झुरळ आढळल्याची तक्रार पुराव्यांसह समोर आल्यानंतर तपासणी आणि कारवाई का होऊ नये ?
▪️नियम एकच—तर कारवाईचे मापदंडही एकच असायला हवेत
